به گزارش همشهری آنلاین به نقل از اداره کل روابط عمومی سازمان سینمایی، کامران ملکی که اجرای برنامه را برعهده داشت، با اشاره به رونمایی از نسخه اسکن شده آثار پخش شده توسط فیلمخانه ملی ایران گفت: سینمای ایران ویترین فرهنگی کشور است و آنچه این ویترین را ساخته، سینمای جنگ، مقاومت و دفاع مقدس است.
او افزود: امروز در خدمت شاخصه، الگو و افتخار این گونه سینمایی هستیم. افرادی برخاسته از دفاع مقدس که تکهای از حافظه تاریخی این کشور را به تصویر کشیدند. هوشنگ توکلی میراث سینمای انقلاب و دفاع مقدس بوده و جواد شمقدری نیز از پایهگذاران سازمان سینمایی محسوب میشود. یادمان نمیرود که رهبر شهید همواره شمقدری را آقا جواد خطاب میکردند.
این منتقد درباره برنامه «روایت جنگ در دل جنگ» ادامه داد: امروز قصد داریم روایت جنگ در دوران دفاع مقدس اول را به جنگ دوازده روزه و جنگ اخیر پیوند بزنیم. امیدواریم این جلسه راهگشای فیلمسازانی باشد که پای به عرصه دفاع مقدس گذاشتهاند.
وی با اشاره به اینکه امروز مستند «بکوبید دهلها» ساخته جمال شورجه پخش شد، گفت: متاسفانه آقای شورجه به دلیل کسالت در این جلسه حضور ندارند اما فرزند ایشان، علی شورجه به نمایندگی از او در جمع ما هستند.
مدیریت فرهنگی از پشتوانههای مهم کار فرهنگی است
در ادامه جواد شمقدری ضمن یاد کردن از مدیران درگذشته سازمان سینمایی؛ مهدی مسعود شاهی و علیرضا سجادپور گفت: در ساخت و تولید مستند «کربلای۵» آقای مسعودشاهی نقش ویژهای داشتند. قطعا اگر یک اتفاق فرهنگی درست در کشور رخ میدهد حتما مدیریت فرهنگی پای کار است. حوزه سینما عرصهای فردی همچون شعر و شاعری نیست و نیاز به حمایتهای جدی و سنگین دارد؛ خصوصا که در سالهای اخیر ساخت و تولید فیلم با هزینههای سنگینی همراه شده است.
این کارگردان با بیان اینکه سینما نباید مونوپل جریاناتی باشد که دارای سرمایه هستند، افزود: در این شرایط عدهای از فیلمسازان به سراغ ساخت فیلم تجاری رفتهاند و موارد مطرح شده در فیلمها به گونهای بوده که حریمهای بسیاری شکسته شده است. مدیریت فرهنگی یکی از پشتوانههای مهم کار فرهنگی است. متاسفانه در دوره ای تا حدودی نسبت به سینمای جنگ نوعی بیاعتنایی صورت گرفت.
بعدها در سال ۶۴ با حمایت مهدی مسعودشاهی، مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی شکل گرفت و مسئولیت پشتیبانی از سینمای دفاع مقدس به این مجموعه واگذار شد.
این مدیر فرهنگی خاطرنشان کرد: آن زمان فکر کردیم باید در اهواز پایگاهی ایجاد شود تا بتوان کارها را سامان داد. در آن زمان، با حمایت آقای مسجد جامعی خانهای در اهواز تهیه شد که قرارگاه مرکزی کربلا نام گرفت و به عنوان یک پاتق فرهنگی مشهور شد. ضمن اینکه در دوران دفاع مقدس اول این تفکر وجود داشت که باید افرادی از عوامل سینما وارد فضای کار در جبهههای جنگ شوند.
وی ادامه داد: من با آقای آیت سیفی تماس گرفتم که آن مقطع مشعول تحصیل در رشته فیزیک هستهای در دانشگاه بهشتی بود. او تنها چند ساعتی فرصت داشت تا وسایل خود را جمع کرده و برای به تصویر کشیدن عملیات کربلای پنج وارد جبهه شود.
کارگردان «طوفان شن» بیان داشت: در زمان جنگ وسایلی همچون دوربین دیجیتال در اختیار نداشتیم و نمیتوانستیم برای مدت طولانی فیلمبرداری کنیم. به عنوان مثال، برای ساخت یک فیلم ۱۶ میلیمتری تنها به میزان ۱۰۰ دقیقه ضبط نگاتیو به همراه داشتیم. ضمن اینکه برای عملیات کربلای پنج برای اولین بار نگاتیو ۳۵ میلیمتری به صحنه بردیم و به دلیل محدودیتها، نهایتا ۵۰ دقیقه امکان فیلمبرداری داشتیم. این موضوع باعث شد دست به انتخاب زده و ریسکهایی را صورت دهیم. بعدها با ورود دوربین یوماتیک به جبهههای جنگ، مجموعههایی همچون روایت فتح شکل گرفت. ضمن اینکه در زمینه صدا نیز با محدودیت مواجه بودیم و اسحاق خانزادی تلاشهای بسیاری را برای فیلم «کربلای۵» به انجام رساند.
وی در خصوص ایده تشکیل قرارگاهی جهت هم افزایی اندیشه و فکر میان فیلمسازان قدیم و تازهنفس حوزه دفاع مقدس گفت: زمانی که خرمشهر فتح شد، شور و حال آن اتفاق باعث شد این شهر تا چندین ماه جنب و جوشی شگفت انگیز را تجربه کند و توسط گروههای مختلف بازدیدهایی از آن صورت گیرد. اما پس از آن مقطع، دیگر خرمشهر خط درگیری محسوب نمیشد و عراق نیز از منطقه کاملا دست کشید. بزرگترین میراث هر کشور، میراث فرهنگی است و در این میان، دفاع مقدس همچون گنجینهای گرانبها است. رهبر شهید نیز بر بیکرانگی این حوزه تاکید داشتند.
شمقدری ادامه داد: در مقطعی عدهای تصور میکردند که دیگر زمان مربوط به جنگ سپری شده و پایان یافته است؛ اما به باور من اگر میخواهیم به استقلال، آزادی و اهداف طراحی شده در ابتدای انقلاب دست یابیم و بخواهیم از هویت ایرانی خود دفاع کنیم، باید به دوران دفاع مقدس بازگردیم و به آن رجوع کنیم. نیاز است همچنان درباره آن مقطع فیلمها و مستندهایی ساخته شود، همچنان که فیلمهایی که در دوران جنگ ساخته شدند یک گنجینه به حساب میآیند.
فیلمهایی همچون «روایت فتح» به ما نشان میدهد که آن دوران به چه صورتی بوده است. به عقیده من این موضوع مرهون روایتی است که در دوران دفاع مقدس شکل گرفت.
این مدیر فرهنگی با بیان اینکه باید تحلیلی از دوران دفاع مقدس ارائه شود، بیان داشت: فیلمهای سینمایی اولیه از زمان جنگ تحمیلی اول دارای وجه تبلیغاتی بود که البته تصمیم درستی به شمار میرفت. در دوره بعدی، فیلمها شکل حماسی به خود میگیرند چراکه قهرمانیهای فراوانی در آن مقطع صورت گرفت و شخصیتهای برجستهای قد علم کردند. پس از جنگ این سوال به وجود آمد که دوران دفاع مقدس چه ویژگیهایی داشته و میان نخبگان در حوزههای ادبیات و سینما گفتمانهایی تحلیلی با هدف واکاوی انگیزههایی نظیر شهادت طلبی به وجود آمد.
وی ادامه داد: در مقطعی دیگر، تیر خلاص به سینمای دفاع مقدس زده شد و شرایطی به وجود آمد که حتی نیروهای بسیجی مورد انکار قرار میگرفتند و عدهای نسبت به شکلگیری انقلاب اعتراض داشتند. سپس برخی فیلمها با هدف مطرح کردن تلخیها به سمت سیاهنمایی حرکت کرد و این اتفاق نامبارکی بود که در آن زمان شکل گرفت. گویی سینمای دفاع مقدس در نوعی سردرگمی به سر میبرد و حتی برخی فیلمها وجوهی خودنمایانه پیدا کردند.
امروز با وقوع جنگ تحمیلی دوم و سوم، فضایی متفاوت شکل گرفته است و باید مسیر ایجاد راههای انحرافی بسته شوند.
شمقدری با اشاره به اینکه در مقاطعی شاهد فیلمهایی بودیم که نگاهی طنزآمیز به دفاع مقدس داشتند، گفت: اولین فیلم در این فضا اثری قابل قبول بود اما بعدها شرایط به گونهای رقم خورد که رهبر شهید زمانی که من در سازمان سینمایی مسئولیت داشتم از من خواستند مراقبت کنم تا چنین فیلمهایی ساخته نشود.
شمقدری ادامه داد: باند و جناح در حوزه فرهنگ راه ندارد و حتی عرصههای مهم سیاست و اقتصاد نیز ذیل حوزه فرهنگ تعریف میشوند. وقتی با نگاه فرهنگی به مسائل توجه شود، نتیجه متفاوتی به دست میآید. رهبر شهید در حوزه فرهنگ و هنر دارای نگاه ویژهای بودند.
زمانی که برای نمایش فیلم «تاراج» ساخته ایرج قادری مشکلاتی به وجود آمده بود من به دفتر ریاست جمهوری و نزد مشاور فرهنگی رهبر شهید مراجعه کردم. به من اطلاع دادند که حضرت آقا روی این اثر نگاه منفی ندارند. همین موضوع باعث شد تا با خود بیاندیشم که باید ذهن خود را اصلاح کنم. بعدها و زمانی که فیلم را دیدم متوجه شدم که با فیلمی خوب مواجه هستیم.
جایی که خیال، اندیشه و فکر هنرمند کار میکند، مدیریت فرهنگی نباید به وسیله سانسور با آن مقابله کند سپس هوشنگ توکلی درباره ساخته شدن فیلم «خرمشهر» گفت: انسان همواره با سرنوشت خود درگیر است و سرنوشت گاهی همراه و گاهی مقابل فرد قرار میگیرد. من این شانس را داشتهام که همواره در بزنگاههایی حضور داشته باشم و با حوادث و شخصیتهایی ویژه رو به رو شوم.
وی با اشاره به خاطرات خود از سالهای اول انقلاب، ادامه داد: زمانی که وارد وزارت فرهنگ و آموزش عالی شدیم، شهید رجایی از ما خواست تا در پروژه فرهنگ و هنر حضور داشته باشیم. متاسفانه این حوزه توسط مدیران دولت موقت آسیب دیده و به دو وزارت خانه «فرهنگ» و «علوم» تبدیل شده بود و شاهد بودیم که بحران فراوانی در این حوزه وجود داشت. در ۳۱ شهریور سال ۵۹ دور یکدیگر جمع شدیم و درست در همان زمان، هواپیماهای عراقی از بالای سر ما عبور کردند.
نظر شما